در حال حاضر، اقتصاد کشور تحت تأثیر چندین بازار کلیدی است که بهطور موازی با یکدیگر در حال گردش هستند. بازار ارز و طلا، با توجه به شرایط فعلی، همواره در کنار هم حرکت کردهاند. بورس و مسکن نیز از دیگر بازارهایی هستند که در این شرایط نقش مهمی دارند، وهمچنین بازار خودرو که بهطور غیرمستقیم تأثیرگذار است.
با توجه به بحران اقتصادی و ناامنیهای ناشی از سیاستهای داخلی، بخش مسکن به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است. امنیت سرمایهگذاری در این بازار کاهش یافته و نقدینگی که معمولاً به سمت این بازار میآید، در حال توقف است. تولید مسکن به دلیل مشکلات متعدد و پیچیدگیهای فرآیندهای تولیدی، در وضعیت دشواری قرار دارد. در چنین شرایطی، نقدینگی معمولاً به سمت بازارهایی هدایت میشود که بازدهی بیشتر و ریسک کمتری دارند.
یکی از دلایل عمده کاهش سرمایهگذاری در بخش مسکن، عدم اطمینان به امنیت این بازار است. در زمان بحرانهای اقتصادی، مردم ترجیح میدهند از مناطق ناامن به مناطق امنتری مهاجرت کنند و همین امر باعث کاهش تقاضا برای خرید و فروش املاک میشود. حتی صاحبان املاک در مناطق آسیبپذیر، به دلیل شرایط ناامنی، ملک خود را با قیمت پایینتر از بازار میفروشند.
قبل از بروز بحرانها، بازار مسکن در رکود قرار داشت. اما این رکود بهگونهای نبود که خرید و فروش بهطور کامل متوقف شود. قیمتها در این مدت نسبت به تورم افزایش قابل توجهی نداشت و به همین دلیل، بازار همچنان فعال بود. بازار مسکن بهطور معمول رفتار سینوسی دارد؛ به این صورت که در برخی مقاطع قیمتها کاهش مییابد و در مقاطعی دیگر به تدریج افزایش پیدا میکنند. اما جنگ ۱۲ روزه اخیر تأثیر عمیقی بر وضعیت بازار مسکن گذاشت. در این مدت، بسیاری از سرمایهگذاران اقدام به فروش املاک خود کردند و در پی کاهش تقاضا، قیمتها بهشدت افت کرد. این کاهش تقاضا و کاهش قیمتها، رکود موجود را تشدید کرد.
در حال حاضر، قیمت مسکن نسبت به سایر کالاها ارزانتر به نظر میرسد. حتی اگر قیمتها کمی افزایش یافته باشد، این افزایش با تورم عمومی هماهنگ نیست و در نتیجه، میتوان گفت که قیمتها در واقع کاهش یافتهاند. با این حال، این روند نمیتواند برای مدت طولانی ادامه یابد و در آینده نزدیک تغییر خواهد کرد.
در پاسخ به سوالات مطرحشده، باید گفت که نقدینگی که پیش از این به بازار مسکن وارد میشد، به دلیل رکود و کاهش اعتماد به این بازار، اکنون به سمت بازارهایی چون ارز، سکه و رفته است. البته بورس نیز در شرایط فعلی ممکن است بخشی از این نقدینگی را جذب کند، چرا که در برخی از مواقع بازدهی بورس ممکن است سریعتر از بازار مسکن باشد.
اما در حال حاضر، بیشتر نقدینگیها به سمت بازارهای ارز و طلا هدایت شده است. این وضعیت نمیتواند برای مدت طولانی پایدار بماند و احتمالاً این بازارها نیز با چالشهای مشابهی روبهرو خواهند شد. بهطور کلی، میتوان گفت که در حال حاضر فرصتی برای خرید مسکن بهوجود آمده است. چراکه در این دو سال اخیر که رکود در بازار مسکن حاکم بوده، قیمتها نسبت به تورم افزایش نیافتهاند و این دوره میتواند یک موقعیت مناسب برای خرید ملک به شمار آید.
صنایع مرتبط با بخش مسکن مانند سیمان و فولاد نیز تحت تأثیر این رکود قرار دارند. کاهش تقاضا برای ساخت و ساز، منجر به کاهش مصرف مصالح ساختمانی شده و بر تولید این صنایع اثر گذاشته است. این صنایع باوجود مشکلات انرژی، همچنان با افت تولید مواجه هستند، اما به دلیل مشکلات انرژی و قطع مکرر برق و گاز، قیمت تمامشده محصولات آنها بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
در همین حال، دولت تلاش کرده است تا با تزریق نقدینگی از طریق صندوقها، بازار بورس را تقویت کند. با وجود هزینههای زیادی که در این راستا صرف شده، نتایج قابل توجهی هنوز حاصل نشده است. این اقدامات مانع از سقوط کامل بورس شدهاند، اما همچنان بورس با مشکلات زیادی روبهرو است. برخی از سهامداران بهدلیل نبود شفافیت و اطلاعات رانتی، اعتماد خود را از دست دادهاند و به همین دلیل، فعالیت در بورس کاهش یافته است.
در شرایط کنونی، با وجود تلاشهای دولت برای تقویت بورس، بازار بورس همچنان با مشکلات بسیاری روبهرو است. اگرچه دولت توانسته است از سقوط کامل آن جلوگیری کند، اما هنوز نتایج ملموس و مثبت از اقدامات صورتگرفته مشاهده نمیشود.
-
حسن محتشم - کارشناس بازار مسکن
-
شماره ۶۲۲ هفته نامه اطلاعات بورس
نظر شما